Stable: Một tài sản số giá trị ổn định
Sách trắng Stable được đội ngũ cốt lõi của Stable biên soạn và phát hành vào quý IV năm 2024, nhằm giải quyết vấn đề biến động tài sản lớn và thiếu giá trị neo ổn định trong hệ sinh thái phi tập trung.
Chủ đề sách trắng Stable là “Stable: Giao thức giá trị ổn định phi tập trung”. Điểm độc đáo của nó là đề xuất cơ chế điều chỉnh động đa tài sản thế chấp sáng tạo, kết hợp giữa thuật toán và quản trị cộng đồng để duy trì giá trị tài sản ổn định; ý nghĩa của Stable là cung cấp một phương tiện lưu trữ và trao đổi giá trị đáng tin cậy cho lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi), giảm rào cản tham gia và tăng niềm tin thị trường.
Mục tiêu ban đầu của Stable là xây dựng một hạ tầng giá trị ổn định mở, minh bạch và chống kiểm duyệt. Quan điểm cốt lõi được trình bày trong sách trắng Stable là: thông qua mô hình quản lý rủi ro đa chiều và cơ chế cung ứng linh hoạt, đạt được sự cân bằng giữa phi tập trung, hiệu quả sử dụng vốn và ổn định giá trị, từ đó cung cấp nền tảng vững chắc cho kinh tế Web3.
Tóm tắt Stable whitepaper
Stable là gì
Các bạn thân mến, hãy tưởng tượng việc chuyển khoản ngân hàng mà chúng ta thường dùng hàng ngày—chúng ta đều mong muốn nó nhanh, rẻ và tỷ giá ổn định, không lo tiền bị mất giá đột ngột phải không? Trong thế giới blockchain cũng có nhu cầu tương tự. Stable (tên dự án: STABLE) là một dự án blockchain được thiết kế riêng để đáp ứng những nhu cầu này. Bạn có thể hình dung nó như một "đường cao tốc", nhưng đường cao tốc này không dành cho mọi loại phương tiện (tức là các loại tiền mã hóa khác nhau), mà chỉ dành riêng cho "stablecoin"—loại phương tiện đặc biệt này.
Stablecoin: Nói đơn giản, đây là một loại tiền mã hóa nhưng giá trị của nó được neo với một tài sản ổn định (ví dụ như đô la Mỹ), nên biến động giá rất nhỏ, giống như tiền mặt trong thế giới số.
Đường cao tốc Stable (tức là blockchain Layer 1, bạn có thể hiểu là hạ tầng cơ bản của thế giới blockchain, giống như giao thức nền tảng của Internet) có một số đặc điểm chính:
- Tập trung vào giao dịch stablecoin: Nó đặc biệt tối ưu cho việc xử lý các giao dịch stablecoin như USDT, giúp các giao dịch này trở nên cực kỳ hiệu quả.
- Thanh toán cấp doanh nghiệp: Không chỉ dành cho cá nhân, Stable còn phục vụ doanh nghiệp, hỗ trợ thanh toán và quyết toán quy mô lớn.
- Hạ tầng cốt lõi cho USDT: USDT là một trong những stablecoin lớn nhất và phổ biến nhất hiện nay, Stable xây dựng hệ sinh thái của mình xoay quanh USDT.
Vì vậy, người dùng mục tiêu của Stable là những cá nhân và doanh nghiệp cần thực hiện số lượng lớn các giao dịch số nhanh, chi phí thấp và giá trị ổn định, đặc biệt trong các trường hợp thanh toán xuyên biên giới và chuyển tiền.
Tầm nhìn dự án và giá trị cốt lõi
Tầm nhìn của dự án Stable giống như xây dựng một "đường cao tốc tài chính số không ma sát". Vấn đề cốt lõi mà nó muốn giải quyết là: Trong thế giới blockchain truyền thống, nhiều loại tiền mã hóa có biến động giá lớn, tốc độ giao dịch chậm, phí giao dịch có thể cao, khiến chúng khó được ứng dụng rộng rãi trong thanh toán hàng ngày và quyết toán doanh nghiệp.
Stable mong muốn mang lại giá trị qua các điểm sau:
- Giao dịch tài chính liền mạch: Giúp chuyển tài sản số dễ dàng và nhanh chóng như gửi tin nhắn.
- Thanh toán và chuyển tiền số toàn cầu: Đặc biệt tại các khu vực như châu Phi, Stable hợp tác với các công ty thanh toán địa phương, nhằm giảm chi phí và thời gian chuyển tiền xuyên biên giới, giúp dòng tiền lưu thông hiệu quả hơn.
- Tăng hiệu quả sử dụng vốn: Nhờ quyết toán nhanh, tiền không bị khóa lâu trong quá trình giao dịch, nâng cao hiệu suất sử dụng vốn.
- Thân thiện với người dùng: Một điểm nổi bật là khi giao dịch trên mạng lưới Stable, bạn không cần nắm giữ hoặc sử dụng các loại tiền mã hóa biến động mạnh để trả "phí qua đường" (tức là phí Gas, phí xử lý giao dịch trên mạng lưới blockchain), mà có thể dùng trực tiếp USDT. Điều này giúp giảm đáng kể rào cản và rủi ro cho người dùng phổ thông.
So với các dự án cùng loại, điểm khác biệt của Stable là tập trung cao độ vào stablecoin, đặc biệt là USDT, và lấy USDT làm token Gas gốc của mạng lưới, giúp nó có lợi thế và hiệu quả đặc biệt trong xử lý thanh toán stablecoin.
Đặc điểm kỹ thuật
Về mặt kỹ thuật, dự án Stable giống như trang bị cho "đường cao tốc stablecoin" động cơ và hệ thống quản lý giao thông tiên tiến nhất.
Kiến trúc kỹ thuật
Stable là một blockchain Layer 1, nghĩa là nó có mạng lưới độc lập riêng, không xây dựng trên các blockchain khác. Mục tiêu thiết kế là hiệu năng cao, hỗ trợ thông lượng giao dịch cực lớn và độ trễ thấp, đảm bảo giao dịch được xác nhận ở mức "dưới một giây".
Cơ chế đồng thuận
Để đảm bảo mạng lưới vận hành an toàn và ổn định, Stable sử dụng cơ chế đồng thuận StableBFT dựa trên Delegated Proof-of-Stake (DPoS).
- Cơ chế đồng thuận: Bạn có thể hiểu là quy tắc để tất cả các thành viên mạng lưới blockchain đồng ý xác nhận giao dịch và khối.
- Delegated Proof-of-Stake (DPoS): Đây là một hệ thống bỏ phiếu, người nắm giữ token có thể bầu chọn ra các đại diện (gọi là "validator"), các validator này sẽ chịu trách nhiệm xác nhận giao dịch và bảo vệ an ninh mạng lưới. Cách này giúp tăng tốc độ và hiệu quả giao dịch.
Thêm vào đó, phí giao dịch trên mạng Stable không được trả bằng token STABLE mà trả trực tiếp bằng USDT. Điều này rất tiện cho người dùng vì không cần mua và giữ các token biến động mạnh để trả phí giao dịch.
Kinh tế học token
Mỗi dự án blockchain thường có "nhiên liệu" hoặc "cổ phần" riêng, đó chính là token. Dự án Stable cũng có token riêng, gọi là STABLE.
Thông tin cơ bản về token
- Ký hiệu token: STABLE
- Chuỗi phát hành: Token quản trị ERC-20 trên mạng chính Stable.
- Tổng cung: Tổng cung token STABLE là cố định, 100 tỷ token.
- Lạm phát/đốt: Tài liệu chưa đề cập rõ về cơ chế lạm phát hoặc đốt token.
Công dụng của token
Token STABLE không dùng để trả phí giao dịch (vì phí giao dịch trả bằng USDT), mà đóng vai trò là "chứng nhận quyền quản trị" và "công cụ khuyến khích" của mạng lưới.
- Quản trị: Người nắm giữ token STABLE có thể tham gia quản trị mạng lưới, giống như cổ đông bỏ phiếu quyết định hướng phát triển của công ty. Họ có thể bầu chọn validator, bỏ phiếu cho nâng cấp giao thức, điều chỉnh thông số quan trọng và đề xuất cộng đồng.
- Khuyến khích validator: Token STABLE cũng dùng để thưởng cho các validator duy trì hoạt động mạng lưới, họ có thể nhận một phần token STABLE từ phân bổ phí Gas như phần thưởng.
Phân bổ và thông tin mở khóa token
Tổng cung token STABLE được phân bổ như sau:
- Hoạt động ban đầu: 10% dùng cho thanh khoản sớm, kích hoạt cộng đồng, hoạt động hệ sinh thái và phân phối chiến lược.
- Phát triển hệ sinh thái và cộng đồng: 40% dùng cho tài trợ nhà phát triển, chương trình thanh khoản, hợp tác đối tác, sáng kiến cộng đồng và xây dựng hệ sinh thái.
- Đội ngũ: 25% phân bổ cho đội ngũ sáng lập, kỹ sư, nhà nghiên cứu và người đóng góp.
- Nhà đầu tư và cố vấn: 25% phân bổ cho nhà đầu tư chiến lược và cố vấn hỗ trợ phát triển mạng lưới, xây dựng hạ tầng và quảng bá.
(Lưu ý, về tổng cung token, có tài liệu đề cập 10 tỷ nhưng đa số và tài liệu mới nhất xác nhận là 100 tỷ, ở đây lấy theo số liệu mới nhất. Thông tin chi tiết về lịch mở khóa chưa được công bố rõ ràng.)
Đội ngũ, quản trị và tài chính
Thành công của một dự án không thể thiếu con người và cơ chế phía sau.
Thành viên cốt lõi và đặc điểm đội ngũ
Dự án Stable nhận được sự hỗ trợ từ Tether (đơn vị phát hành USDT) và Bitfinex (sàn giao dịch tiền mã hóa nổi tiếng). Điều này cho thấy dự án có nền tảng và nguồn lực mạnh mẽ trong ngành. Brian Mehler được nhắc đến là CEO của Stable.
Cơ chế quản trị
Stable áp dụng mô hình quản trị phi tập trung, tức là người nắm giữ token STABLE cùng quyết định hướng phát triển dự án. Chủ sở hữu token có thể bỏ phiếu cho nâng cấp giao thức, đề xuất cộng đồng và các quyết định quan trọng khác.
Quỹ dự án và thời gian vận hành tài chính
Dù quy mô quỹ và thời gian vận hành tài chính (runway) chưa được công bố chi tiết, nhưng từ phân bổ token có thể thấy 40% dành cho phát triển hệ sinh thái và cộng đồng, 25% cho nhà đầu tư và cố vấn, cho thấy dự án có kế hoạch rõ ràng về tài chính và nguồn lực để hỗ trợ phát triển và mở rộng lâu dài.
Lộ trình dự án
Lộ trình dự án giống như một bảng thời gian, cho biết dự án đã làm gì và sẽ làm gì trong tương lai.
Các mốc quan trọng trong quá khứ
- Từ tháng 10/2025: Stable khởi động hai vòng hoạt động gửi trước, cho phép người dùng gửi stablecoin để nhận thưởng token gốc mạng lưới và khuyến khích hệ sinh thái trong tương lai.
- Ngày 8/12/2025: Stable chính thức ra mắt mạng chính.
- Ngày 10/12/2025: Stable công bố hợp tác với công ty fintech châu Phi Chipper Cash, nhằm tích hợp hạ tầng StableChain vào nền tảng Chipper Cash để tăng cường khả năng thanh toán tài sản số xuyên biên giới tại châu Phi.
- Ngày 16/12/2025: Stable hợp tác với MetaComp, hướng tới tái định nghĩa thanh toán xuyên biên giới bằng stablecoin.
Kế hoạch quan trọng trong tương lai
Kế hoạch tương lai chủ yếu tập trung mở rộng hệ sinh thái, tăng đối tác và thúc đẩy ứng dụng stablecoin trong các trường hợp thanh toán thực tế, đặc biệt là thanh toán và chuyển tiền xuyên biên giới.
Nhắc nhở rủi ro thường gặp
Bất kỳ khoản đầu tư nào cũng có rủi ro, dự án blockchain cũng không ngoại lệ. Khi cân nhắc bất kỳ dự án nào, việc hiểu rõ rủi ro tiềm ẩn là rất quan trọng. Dưới đây là một số rủi ro phổ biến mà dự án Stable có thể gặp phải:
- Rủi ro kỹ thuật và bảo mật:
- Lỗ hổng hợp đồng thông minh: Dù dự án chú trọng bảo mật, hợp đồng thông minh (giao thức tự động thực thi) vẫn có thể tồn tại lỗ hổng chưa biết, nếu bị tấn công có thể gây mất mát tài sản.
- Tấn công mạng: Là blockchain Layer 1, Stable có thể đối mặt với các loại tấn công mạng như tấn công 51% (dù cơ chế DPoS khiến việc này khó xảy ra hơn) hoặc tấn công DDoS, có thể ảnh hưởng đến sự ổn định và an toàn của mạng lưới.
- Rủi ro kinh tế:
- Biến động giá token: Dù token STABLE không phải stablecoin, giá của nó vẫn có thể biến động mạnh do tâm lý thị trường, tiến độ dự án, cạnh tranh và nhiều yếu tố khác.
- Rủi ro thanh khoản: Nếu thanh khoản token STABLE trên thị trường thấp, người dùng có thể khó mua bán với giá mong muốn khi cần thiết.
- Rủi ro cạnh tranh: Lĩnh vực thanh toán stablecoin cạnh tranh gay gắt, Stable cần liên tục đổi mới và mở rộng để giữ vững lợi thế.
- Rủi ro tuân thủ và vận hành:
- Không chắc chắn về quy định: Chính sách quản lý tiền mã hóa và stablecoin trên toàn cầu vẫn đang thay đổi, các thay đổi chính sách trong tương lai có thể ảnh hưởng đến hoạt động và phát triển của dự án Stable.
- Rủi ro tập trung hóa: Dù cơ chế DPoS hướng tới phi tập trung, nếu số lượng validator quá ít hoặc quyền lực quá tập trung, vẫn có thể tồn tại rủi ro tập trung hóa nhất định.
- Tranh cãi cộng đồng: Hoạt động gửi trước giai đoạn đầu từng gây tranh cãi trong cộng đồng về việc "người trong cuộc chạy trước" và tỷ lệ tham gia của nhà đầu tư nhỏ lẻ thấp, điều này có thể ảnh hưởng đến niềm tin cộng đồng và uy tín dự án.
Xin lưu ý, thông tin trên chỉ để tham khảo, không phải là lời khuyên đầu tư. Trước khi đưa ra bất kỳ quyết định đầu tư nào, hãy tự nghiên cứu và đánh giá rủi ro một cách độc lập.
Danh sách xác minh
Với bất kỳ dự án blockchain nào, dưới đây là một số thông tin quan trọng bạn có thể tự kiểm tra để hiểu rõ hơn về dự án:
- Địa chỉ hợp đồng trên trình duyệt blockchain: Tìm địa chỉ hợp đồng token STABLE trên mạng chính Stable, qua trình duyệt blockchain (như Etherscan cho token ERC-20, nếu áp dụng, hoặc trình duyệt riêng của Stable khi có) để xem thông tin phát hành, lưu thông và giao dịch token.
- Mức độ hoạt động trên GitHub: Kiểm tra kho mã nguồn GitHub của dự án, xem tần suất cập nhật mã, mức độ hoạt động của cộng đồng phát triển và có báo cáo kiểm toán mã nguồn mở hay không.
- Trang web chính thức và sách trắng: Đọc kỹ sách trắng và trang web chính thức của dự án để lấy thông tin chi tiết và chính xác nhất.
- Diễn đàn cộng đồng và mạng xã hội: Theo dõi dự án trên Twitter, Telegram, Discord và các diễn đàn cộng đồng để cập nhật thảo luận và tiến độ dự án.
- Báo cáo kiểm toán: Tìm hiểu xem dự án có được công ty bảo mật bên thứ ba kiểm toán hợp đồng thông minh và mã nguồn hay không, báo cáo kiểm toán giúp đánh giá mức độ an toàn của dự án.
Tóm tắt dự án
Tóm lại, Stable là một blockchain Layer 1 tập trung vào thanh toán stablecoin, được hỗ trợ bởi các tổ chức lớn như Tether và Bitfinex, hướng tới cung cấp hạ tầng thanh toán số hiệu quả, chi phí thấp và thân thiện với người dùng. Điểm mạnh cốt lõi là sử dụng USDT làm token Gas gốc, đơn giản hóa trải nghiệm người dùng, đồng thời áp dụng cơ chế đồng thuận DPoS để đảm bảo hiệu năng và bảo mật mạng lưới. Token STABLE là token quản trị, trao quyền cho người nắm giữ tham gia quyết định mạng lưới. Dự án đã ra mắt mạng chính và tích cực mở rộng hợp tác với MetaComp, Chipper Cash... nhằm thúc đẩy ứng dụng stablecoin trong các trường hợp thanh toán thực tế như chuyển tiền xuyên biên giới.
Tuy nhiên, bất kỳ dự án blockchain mới nào cũng tiềm ẩn rủi ro về kỹ thuật, kinh tế và tuân thủ. Nhà đầu tư khi cân nhắc tham gia cần hiểu rõ mô hình kinh tế token, nền tảng đội ngũ, thực thi kỹ thuật cũng như rủi ro thị trường và quy định.
Lưu ý, nội dung trên chỉ là giới thiệu và phân tích khách quan về dự án Stable, không phải lời khuyên đầu tư. Thị trường tiền mã hóa biến động mạnh, rủi ro cao, hãy luôn nghiên cứu kỹ lưỡng và quyết định dựa trên khả năng chịu rủi ro của bản thân. Để biết thêm chi tiết, vui lòng tự nghiên cứu thêm.